100 jaar photobooths: van de Photomaton tot de Fotospiegel

In september 1925 zette een Siberische immigrant genaamd Anatol Josepho een vreemd houten hok neer aan Broadway 1659, midden in New York. Voor een kwartje stapte je naar binnen, ging je achter een gordijn zitten, en acht minuten later rolde er een stripje van acht foto's uit. Geen fotograaf, geen doka, geen wachttijd van dagen. In de eerste zes maanden lieten meer dan een kwart miljoen mensen zich vereeuwigen in die Photomaton. Het idee dat je jezelf kon fotograferen, zonder dat iemand anders eraan te pas kwam, was in die tijd bijna een sensatie.

Wat Josepho bouwde was eigenlijk verbluffend slim. In het hokje zat een complete chemische fotostudio: belichten, ontwikkelen, fixeren, drogen, allemaal automatisch achter elkaar. American Photomaton kocht zijn patent voor een bedrag dat hem op slag rijk maakte, en binnen een paar jaar stonden de automaten in warenhuizen en op stations door heel Amerika en Europa. De zwart-witte fotostrip was geboren, en die strook van vier kiekjes onder elkaar zou bijna een eeuw lang het gezicht van de photobooth blijven.

De jaren erna kreeg de booth een eigen cultuur. In de jaren dertig en veertig was het hokje op het station de plek waar geliefden samen een strip lieten maken voordat iemand naar het front vertrok. Kunstenaars als Andy Warhol gebruikten de automaat later als gereedschap, juist omdat die zo eerlijk en ongepolijst was. De photobooth werd een soort eerlijke spiegel: vier snelle frames, geen tijd om je houding te bedenken, gewoon jij zoals je op dat moment was. Dat ongedwongen karakter is precies wat mensen er nu nog steeds in zoeken.

Lang bleef de techniek hetzelfde: chemie, gordijn, muntinworp. Pas eind jaren negentig en begin deze eeuw kwam de digitale omslag. Sensoren vervingen film, kleine printers vervingen de natte ontwikkeling, en ineens hoefde een booth geen zwaar gietijzeren meubel meer te zijn. Rond 2010 zag je op bruiloften de eerste open booths verschijnen: een camera, een achtergrond, een bak met hoeden en brillen. De foto kwam er nog steeds als strip uit, maar het hok was verdwenen en het feest eromheen was belangrijker geworden dan de privacy van het gordijn.

De volgende sprong was de spiegel. In plaats van een lens waar je naartoe tuurt, kreeg je een grote spiegel die je aankijkt, animaties laat zien en je door de pose heen praat. Dat is precies wat wij de Fotospiegel noemen. Je ziet jezelf op ware grootte, je tikt op het glas, en een paar tellen later ligt er een afdruk in je hand. Het mooie is dat de techniek volwassen is geworden, maar het oergevoel uit 1925 nog steeds klopt: jij voor de camera, een tastbare foto die je meeneemt. Alleen nu in kleur, scherp, en met je eigen fotokader eromheen.

Bij ons betekent dat in de praktijk een Fotospiegel van ongeveer twee bij twee meter, één stopcontact, en een host die de hele avond bij de booth staat. Twee uur all-in kost vanaf 250 euro inclusief btw, met opbouw en afbouw, onbeperkt printen, en een online galerij waarin alle beelden binnen 72 uur staan. We werken zonder aanbetaling, dus je legt je datum vast en betaalt pas later. Een extra uur is 50 euro, tot maximaal acht uur, en binnen vijftig kilometer vanaf Delft rijden we gratis naar je toe. Daarbuiten reken we 0,90 euro per kilometer, heen en terug, exact op postcode.

Naast de spiegel staat sinds een paar jaar de jongste telg van de familie: de 360 Booth. Geen print, maar een arm met een camera die om je heen draait terwijl jij op een platform staat. Het resultaat is een 4K slow-motion video van een paar seconden die je meteen op je telefoon krijgt en deelt. Waar de Photomaton in 1925 acht minuten nodig had voor één stripje, staat hier binnen acht seconden een clip op Instagram. De 360 Booth vraagt iets meer ruimte, zo'n drie bij drie meter, en kost vanaf 375 euro voor twee uur, alles inbegrepen.

Wat me telkens opvalt als ik op een feest sta, is hoe weinig het fundamentele idee veranderd is. Een bedrijfsfeest van ING, een premiere van Pathé in Tuschinski, een bruiloft van twee mensen die elkaar net het ja-woord hebben gegeven: iedereen wil hetzelfde als die New Yorkers honderd jaar geleden. Even stilstaan, samen voor de camera, en iets tastbaars mee naar huis. We hebben de chemie vervangen door pixels en het gordijn door een spiegel, maar de glimlach die je terugkrijgt is exact dezelfde.

Honderd jaar photobooth-geschiedenis komt eigenlijk neer op één rode draad: techniek die zichzelf wegcijfert zodat het moment overblijft. Josepho wilde dat je jezelf kon vastleggen zonder gedoe, en daar proberen wij bij elk van onze 500-plus events trouw aan te blijven. De host doet het werk, de backup-printer vangt tegenslag op, en jij hoeft alleen maar plezier te hebben. Ben je benieuwd wat een Fotospiegel of 360 Booth voor jouw datum kost? Reken het rustig even uit in onze prijscalculator.